Βασιλική Σκάλκου: "Είναι ένα έργο που δεν δίνει απαντήσεις, αλλά θέτει τα πιο σκληρά ερωτήματα για τη μοίρα και την προσωπική ελευθερία"

 Αυτή την εποχή ανεβάζετε τη "Yerma" στο Θέατρο Αλκμήνη. Μίλησέ μας λίγο γι’ αυτήν.

Το έργο του Lorca είναι ένα αριστούργημα του ισπανικού θεάτρου, που αναδεικνύει τις ψυχολογικές διαστάσεις της καταπίεσης, την πάλη του ατόμου ενάντια στις κοινωνικές προσδοκίες και την καταστροφική δύναμη των ανικανοποίητων επιθυμιών. Η Γέρμα είναι ένα έργο βαθιά ποιητικό αλλά και σκληρά ανθρώπινο .Ο Lorca μιλά για την καταπίεση, την επιθυμία, τον πόθο και τη σύγκρουση ανάμεσα στα κοινωνικά πρέπει και την εσωτερική ανάγκη. Η Γέρμα ως σύμβολο, ξεπερνά τα όρια της γυναίκας και γίνεται μια ευρύτερη μεταφορά που συμβολίζει την απόλυτη ξηρασία. Είναι η γη που διψά για νερό αλλά παραμένει άγονη. Είναι το ανικανοποίητο, που συμβολίζει την ανθρώπινη πάλη ενάντια στο πεπρωμένο. Είναι το σύμβολο κάθε ανθρώπου που εγκλωβίζεται σε μια επιθυμία που η φύση ή η κοινωνία του αρνείται. Είναι η τιμή , που αντιπροσωπεύει την αδιαπραγμάτευτη ηθική που γίνεται τελικά φυλακή. Ο Χουάν εκπροσωπεί την ασφάλεια, την εργασία και την ύλη. Η Γέρμα εκπροσωπεί την πνευματικότητα, τη δημιουργία και την υπέρβαση. Μέσα από την παράστασή μας προσπαθούμε να φωτίσουμε αυτές τις αντιθέσεις με σύγχρονη ματιά, χωρίς να προδοθεί η λυρικότητα του κειμένου. Είναι μια παράσταση εντάσεων, σιωπών και συναισθημάτων που δεν βρίσκουν διέξοδο.

Θα μας συστήσεις τον ρόλο που ερμηνεύεις στην παράσταση;

Ο Lorca δεν της δίνει τυχαία αυτό το όνομα, ολόκληρη η ύπαρξή της καθορίζεται από την αδυναμία της να καρπίσει, μετατρέποντας το σώμα της σε ένα «ξερό» τοπίο που έρχεται σε σύγκρουση με τη γόνιμη φύση που την περιβάλλει. Για τη Γέρμα, η μητρότητα δεν είναι απλώς μια επιθυμία, αλλά βιολογική και ψυχική ανάγκη. Δεν βλέπει το παιδί ως προέκταση του έρωτα αλλά ως τον μοναδικό τρόπο για να ολοκληρωθεί ως οντότητα. Η άρνηση της φύσης να της χαρίσει ένα παιδί την οδηγεί σε μια σταδιακή ψυχολογική κατάρρευση και σε μια εμμονική αναζήτηση λύσεων .Παρόλο που θα μπορούσε να αποκτήσει παιδί με άλλον άνδρα , η ηθική της δεν της επιτρέπει τη μοιχεία. Είναι δέσμια των κανόνων μιας κοινωνίας που την περιθωριοποιεί επειδή δεν είναι μητέρα, αλλά ταυτόχρονα η ίδια αρνείται να παραβεί αυτούς τους κανόνες για να σωθεί. Ο πόνος της Γέρμα είναι ξερός και βουβός, όπως η διψασμένη γη. Ο ρόλος αναπτύσσεται μέσα από τη σύγκρουση με τον σύζυγό της. Ο Χουάν ενδιαφέρεται μόνο για την εργασία και την κοινωνική εικόνα, ενώ η Γέρμα διψά για ζωή. Η αποκάλυψη ότι ο άνδρας της δεν θέλει παιδιά και είναι ικανοποιημένος με τη στείρα ζωή τους, αποτελεί το σημείο μηδέν που οδηγεί στο έγκλημα. H Γέρμα σκοτώνει τον Χουάν και με αυτή την πράξη, σκοτώνει την ελπίδα της. Μια πράξη η οποία ερμηνεύεται ως μια απεγνωσμένη προσπάθεια να πάρει τον έλεγχο της μοίρας της, έστω και αν αυτό σημαίνει την οριστική της καταδίκη.

Πως αποφασίσατε να δουλέψετε πάνω στο έργο του Lorca ;

Ο Lorca παραμένει επίκαιρος και η Γέρμα ειδικά αγγίζει ζητήματα που ακόμα μας απασχολούν όπως, την κοινωνική πίεση , τη θέση της γυναίκας , την έννοια της ελευθερίας. Το να καταπιαστείς με τη Γέρμα σήμερα, είτε ως καλλιτέχνης, είτε ως θεατής, αποτελεί μια βαθιά βουτιά στην ανθρώπινη ψυχολογία. Είναι ένα έργο που λειτουργεί ως καθρέφτης της σύγχρονης υπαρξιακής αγωνίας. Μιλά για την ανθρώπινη επιθυμία που προσκρούει σε τοίχους είτε αυτοί είναι βιολογικοί, είτε κοινωνικοί, είτε ηθικοί .Δεν είναι ένα έργο μόνο για τη στειρότητα, αλλά και για την εμμονή. Η μελέτη του ρόλου προσφέρει μια ανατομία της απόγνωσης και του τρόπου με τον οποίο η επιθυμία μπορεί να μετατραπεί σε καταστροφική δύναμη. Τέλος, αποφασίζεις να δουλέψεις πάνω στο έργο του Lorca αν θέλεις να μιλήσεις για το ανικανοποίητο. Είναι ένα έργο που δεν δίνει απαντήσεις, αλλά θέτει τα πιο σκληρά ερωτήματα για τη μοίρα και την προσωπική ελευθερία.

Τι προκλήσεις αντιμετωπίσατε στο συγκεκριμένο ανέβασμα;

Νομίζω η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίζουμε είναι η ισορροπία ανάμεσα στον ρεαλισμό και την ποίηση. Ως ποιητής, ο Lorca δεν περιγράφει καταστάσεις, αλλά χρησιμοποιεί σύμβολα που μιλούν απευθείας στο ασυνείδητο, νερό ,αίμα φεγγάρι , πέτρα .Το έργο έχει έντονο συμβολισμό και το συναισθηματικό βάρος του απαιτεί μεγάλη συγκέντρωση και αντοχή .Το έργο του Lorca αποτελώντας μια βαθιά καλλιτεχνική αναμέτρηση για τους ηθοποιούς προϋποθέτει εσωτερική, σωματική και υπαρξιακή ερμηνεία , καθώς και την τήρηση του εσωτερικού ρυθμού και της μουσικής που κρύβεται πίσω από τις λέξεις .

Πώς είναι η συνεργασία σου με τον σκηνοθέτη Πάνο Κυπαρίσση;

Η συνεργασία μου με τον κ. Κυπαρίσση είναι ουσιαστική και δημιουργική . Δουλεύουμε σε βάθος να βρούμε τα πραγματικά νοήματα αυτού του τραγικού ποιήματος προκειμένου να ξεπεράσουμε την επιφανειακή πλοκή του κειμένου. Υπάρχει αμοιβαία εμπιστοσύνη όταν συνεργαζόμαστε και αυτό κάνει τη διαδικασία από τη μια απαιτητική αλλά και από την άλλη πολύ γόνιμη .

Υπάρχει κάποιος ρόλος που ονειρεύεσαι να ερμηνεύσεις στο μέλλον;

Υπάρχουν πολλοί ρόλοι που με συγκινούν , ιδίως αυτοί με τις σκοτεινές διαδρομές και τις εσωτερικές αντιφάσεις .Με ενδιαφέρουν τόσο οι τραγικοί ήρωες όσο και οι ρόλοι των σύγχρονων έργων που μιλούν για τον άνθρωπο με όλες τις αδυναμίες του .

Έχεις επόμενα επαγγελματικά σχέδια που θα ήθελες να μας μοιραστείς;

Αυτή την περίοδο είμαι απόλυτα συγκεντρωμένη στη Γέρμα .

Eπιμέλεια Γιάννης Σεβαστίκογλου